 Prefabrik Yapılar Hakkında Genel Bilgi
Prefabrikasyon
• Fabrikada sürekli denetim altında yapılan üretimin hızlı, kaliteli ve ekonomik olması nedeniyle tüm dünyada uygulanmakta olan prefabrikasyonun önemi bilinmektedir.
Açık, Ağır, Hafif, Kapalı, Kısmi veya Total olarak uygulanan prefabrikasyon yöntemleri ile ahşap, beton veya çelik prefabrik yapı sistemlerinin seçiminde birçok etkenle birlikte hammadde fiyatları, yapıların kullanım amacı, mimari özellikleri ve yöresel koşullar da etkili olmaktadır.
I. Ahşap Prefabrik Yapılar
Geniş orman alanları bulunan ülkelerde bir-iki katlı konutlar prefabrik ahşap yapı elemanları ile yapılmaktadır.
Ülkemizde ise; hem hızla yok olan ormanlarımızdan elde edilen ahşabın pahalı olması, hem de çürüme ve yangına karşı korumayı sağlayacak işlemlerin ekonomik olmaması nedeniyle yaygınlaşmamıştır. İthal edilen veya bunlardan kopya edilerek yapılan konutlar yerine Doğu Karadeniz bölgemizde kullanılan, deprem ve rüzgar gibi yatay yüklere karşı çaprazları bulunan, ahşap yapı türlerine öncelik verilmesinde yarar görülmektedir.
II. Beton Prefabrik Yapılar
Ülkemizde de üretilen beton prefabrik taşıyıcı elemanların yaygın kullanım alanı, köprüler ve endüstri yapıları olmuştur. Bu tür yapılarda bile, ağır kirişler yerine çelik makasların kullanıldığı görülmektedir.
Ermenistan, tek ve çok katlı beton prefabrik yapıların en yaygın olarak kullanıldığı ülkelerden biridir. 1988 yılındaki ( 6.9 Mw ) depremde sözkonusu yapıların tamamına yakını çökmüş veya kullanılamayacak derecede ağır hasar görmüştür. Bu depremden sonra tüm dünyada yapılan yoğun çalışmalar sonucu eleman birleşim bölgeleri başta olmak üzere taşıyıcı sistem detaylarında yapılan düzeltmelere karşın, Ceyhan ve Gölcük depremlerinde görüldüğü gibi, yatay yüklere karşı dayanımında önemli bir gelişme olmadığı ya da ülkemizdeki uygulamaların hatalı olduğu görülmektedir.
III. Çelik Prefabrik Yapılar
Tüm gelişmiş ülkelerde uygulanmakta olan prefabrik çelik çerçeveli yapı sistemlerinde fabrikada bilgisayar kontrollü makinalar ile sürekli denetim altında üretilen çelik yapı elemanları şantiyede bulonlar ile birleştirilerek en tehlikeli deprem bölgelerinde bile kısa sürede çok katlı, büyük açıklıklı ve ekonomik binalar yapılabilmektedir
Bulon birleşimli prefabrik çelik çerçeveli yapılarda;
1. Modüler tasarıma uygunluk,
2. Elemanların taşınabilir olması,
3. Kolay sökülebilmesi,
4. Taşıyıcı sistemden bağımsız tesisat döşenebilmesi ve
5. Merdiven konumunun sınırlanmaması
olarak sıralanan Prefabrik Yapım İlkeleri'nin tümü uygulanabilmektedir. Sözkonusu yapıların montajının;
6. En kötü hava koşullarında,
7. Genellikle büyük inşaat makinaları gerektirmeden,
8. Vasıfsız işçiler ile
9. Kısa sürede yapılabilmesi
bakımından da ülkemiz koşullarına uygun olduğu görülmektedir
Ülkemizde prefabrik çelik yapı olarak yalnızca şantiye binaları veya deprem sonrası acil barınma gereksinimlerini karşılamak amacıyla çoğunlukla bükme sacdan oluşturulan çelik yapı elemanları ile yapılan ve genellikle tek katlı olan binalar akla gelmektedir.
Tasarım ve üretimlerinde mühendislerin katkısı yok denecek kadar az olduğundan, büyük firmalar tarafından yapılanlar da dahil olmak üzere biribirinin kopyası olan, bu tür yapılardan birçoğu tarafımızca güvenilir bulunmamaktadır.
| 
