tu@n@

Yüzeysel Taşiyici Sistemler
YÜZEYSEL TAŞIYICI SİSTEMLER

Yüzeysel sistemler, kalınlıkları yüzeylerine oranla çok küçük olan taşıyıcı sistemlerdir İki boyutlu bu taşıyıcı sistemler, düzlem ya da eğri yüzeyli olarak düzenlenebilmektedirler Örtü sistemlerinin hafif oluşu mesnet donatılarında ve temellerde büyük ölçüde ekonomi sağlamaktadırBu sistemler, tasarımcıya çeşitli estetik olanaklar sağlayabilmektedir Fakat yüzeysel sistemler, kalıpların hazırlanması ve sökülmesinde işçilik ve malzeme (kalıp, iskele vb) açısından zorluklar oluşturmaktadır



Yüzeysel sistemler iki ana grupta sınıflandırılmaktadır


1- Düzlem yüzeysel sistemler

- Yüzeysel plaklar

- Katlanmış plaklar



2- Eğrilikli yüzeysel sistemler

- Tek eğrilikli yüzeysel sistemler

- Çift eğrilikli yüzeysel sistemler



Düzlem Yüzeysel Sistemler

Bu sistemleri yapı içlerindeki konum ve işlevlerine göre iki gruba ayırmak mümkündür



Yüzeysel Plaklar

Büyük boy çatı plaklarının hem çatı kaplamasını hem de taşıyıcı elemanları oluşturduğu bu sistemler, tarafsız düzleme dik gelen kuvvetler karşısında blok şeklinde, düzleme paralel gelen kuvvetler karşısında ise perde şeklinde çalışırlar Plak ve perdelerden oluşmaktadırlar

Yüzeysel plaklar aynı zamanda taşıyıcı elemanları da teşkil edebilmektedirler, fakat en çok kullanılan uygulama; düşey taşıyıcıların kolonlardan oluşturulması ve yüzeysel plak taşıyıcıların kolonlara tespit edilen bağlama kirişlerine oturtulması şeklindedir



Katlanmış Plaklar

Geniş açıklıklı yapılarda plak kalınlığının artması sistemin daha ağır olmasına ve maliyetinin yükselmesine sebep olmaktadır Fakat düzlem yüzeylerin katlanarak bir araya getirilmeleriyle oluşturulan katlanmış plak yüzeyler 50 m’ye kadar açıklıkları geçebilmektedirler Uzay taşıyıcılar arasında sayılan katlanmış plaklar, düzlem yüzeylerin belli açılarla birleştirilmesi ile oluşturulmuşlar ve ara kesitlerinin birbirleriyle olan konumlarına göre piramidal ve prizmatik katlanmış plaklar olarak iki grupta ele alınmaktadırlar Düzlem yüzeylerin, paralel arakesitler vermeyecek şekilde katlanmaları ile piramidal katlanmış plaklar, paralel arakesitler yapacak şekilde katlanmaları ile de prizmatik katlanmış plaklar oluşturulmaktadır

Katlanma açısının katlanma boyunca sabit kalması ve bu açının 15 dereceden büyük, 165 dereceden küçük olması taşıyıcı sistemin yük altında açılmasından önemli olmaktadır Katlanmış plaklarda, plaklar birbirlerini burkulmaya karşı rijitleştirdiği için, büyük açıklıkllar ince levhalar ile kirişsiz olarak geçilebilmektedir Çok sayıda katlanmış plaktan oluşan çatının kenar plakları dışında tüm plakları, sürekli bir kiriş çalışması ile aynı davranışı göstermektedir Kenar plaklarda sürekliliğin kesilmesi ile gerilme yığılmaları oluşacağından bu bölgede kenar elemanı düzenlenmesi gerekmektedir

Katlanmış plak sisteminde, kullanılacak malzemenin çekme ve basınç mukavemeti olması gerekmektedir Betonarme, bu sistem için en uygun ve ekonomik yöntemdir Çelik ve alüminyum yüksek mukavemetlerine karşılık levha olarak kullanıldıklarında buruşma tehlikesi, boyutlarını sınırlandırmaktadır Bu nedenle çelik kafes taşıyıcılarla oluşturulan katlanmış plaklar daha yaygın olarak kullanılmaktadır

Betonarme olarak 15 – 40 m, çelik kafes olarak düzenlendiklerinde daha büyük açıklıklar geçilebilmektedir Betonarme katlanmış plaklarda levhaların kalınlığı (d), dar kenar (s)’in 1/40’ ı kadardır Bu kalınlık 5 cm’den az, 20 cm’den fazla olmamalıdır Kaldırma yöntemlerinin gelişmesi ile katlanmış plaklar zemin kotunda yapılarak sistem yüksekliğine kaldırılabilmekte ve böylece iskele gereksinimi ortadan kalkmaktadır



Eğrilikli Yüzeysel Sistemler

Eğrilikli yüzeysel sistemlere kabuk sistemler de denilmektedir Kabuklar, geometri olarak eğrilikleri yada oluşturma yöntemleri göz önüne alınarak sınıflandırılmaktadırlar Eğriliklerine göre sınıflandırma, yüzeyin birbirlerine dik düzlemlerle kesiminde yarıçapı minimum yada maksimum olan asal eğrilikler ile yapılmaktadır Bu eğrilikler birbirinin aynı yada ters işarette olabilmektedirler Asal eğriliklerin çarpımıyla elde edilen Gauss eğriliği { (1/R1) x (1/R2) = K }, bu nedenle sıfır (K = 0), pozitif (K > 0) yada negatif (K < 0) olabilmektedir Bir yüzey her üç tip eğriliği de kapsayabilmektedir

Sıfır Gauss eğrilikli yüzeylere (tek eğrilikli yüzeylere) silindir ve koni örnek gösterilebilmektedir Silindirik kabuklar açıklıkları enlemsel ve boylamsal olarak geçebilmektedirler Yükler karşısında yüzeyde kemer kiriş ve eğri plak etkileri oluşmaktadır Boylamsal olarak oluşturulduklarında çekmeye çalıştıklarından esas olarak plak tesiri göstermektedirler Silindirik kabuklar enlemsel olarak oluşturulduklarında ise kemer etkisi göstermektedirler Silindirik kabukların paralel ayrıtlar veya birleşme ara kesitleri verecek şekilde bir araya getirilerek kullanılmaları sanayi yapılarında uygulanabilmektedir



Eğrilikli yüzeysel sistemler oluşumları açısından iki ana gruba ayrılmaktadırlar;



Tek eğrilikli yüzeyselsel strüktürler
Silindirik kabuklar

Konisel kabuklar



Çift eğrilikli yüzeysel strüktürler

Eğrilikleri aynı yönde olanlar

Eğrilikleri aksi yönde olanlar

Eğrilikleri hem aynı hem de aksi yönde olanlar

__________________

su olsam, sensiz akmam...